📖 Czemu uczyć się o królach?
Polska była KRÓLESTWEM od 1025 r. (Bolesław Chrobry) do 1795 r. (III rozbiór). To 770 lat królów!
Mieliśmy DZIESIĄTKI królów. Niektórzy wielcy. Niektórzy słabi. 3 najsłynniejszych:
1. Bolesław Chrobry - PIERWSZY król
2. Kazimierz Wielki - REFORMATOR
3. Władysław Jagiełło - ZWYCIĘZCA Krzyżaków
Każdy z nich coś WAŻNEGO zrobił. Każdy zostawił ślad.
Ciekawostka:
Niektórzy królowie mieli "przezwiska" które zostały na zawsze:
• Bolesław CHROBRY = "mężny, odważny"
• Kazimierz WIELKI = wielki dokonaniami
• Władysław JAGIEŁŁO = od jego litewskiego imienia "Jogaila"
• Władysław WARNEŃCZYK = bo zginął pod Warną (1444)
• Bolesław KRZYWOUSTY = miał krzywe usta
• Bolesław WSTYDLIWY = nie chciał spełniać małżeńskich obowiązków
• Władysław ŁOKIETEK = był NISKI (jak łokieć)
Polacy uwielbiają przezwiska - bo łatwiej zapamiętać!
🛡 Bolesław Chrobry (967-1025)
Bolesław Chrobry
Pierwszy KRÓL Polski. Wielki wódz. Bohater zjazdu gnieźnieńskiego.
- Rządy 992-1025 (33 lata)
- Zjazd gnieźnieński 1000 r. - przyjazd cesarza Otton III. Otton włożył mu na głowę swój diadem - symboliczne uznanie za króla.
- Walka z Niemcami - 3 wojny. Bolesław zwyciężył. Polska zachowała niepodległość.
- Wyprawa na Kijów 1018 r. - zdobył Kijów! Według legendy wbił słupy graniczne w rzece Dniepr i wyszczerbił swój miecz "Szczerbiec" o Złotą Bramę Kijowa.
- KORONACJA 1025 - PIERWSZA polska koronacja na króla! W katedrze w Gnieźnie. 5 miesięcy później umarł.
- Pochowany w katedrze w Poznaniu
💡 Ciekawe:
• Jego matka Dobrawa była czeską księżniczką - to dzięki niej Mieszko I (jego ojciec) przyjął chrzest 966 r.
• Bolesław był wychowywany w czeskim dworze - znał kilka języków
• Miał 4 żony! W tamtych czasach to było normalne (małżeństwa polityczne)
• Jego MIECZ "Szczerbiec" jest dziś w Skarbcu Koronnym na Wawelu - jeden z najcenniejszych zabytków Polski!
🏰 Kazimierz Wielki (1310-1370)
Kazimierz Wielki
NAJWIĘKSZY polski reformator. "Polska murowana".
"Zastał Polskę drewnianą, a zostawił MUROWANĄ"
- Rządy 1333-1370 (37 lat - najdłużej w XIV w.)
- 50 ZAMKÓW - zbudował lub odbudował! Wawel, Niedzica, Olsztyn, Czersk... Wszystko z kamienia.
- Akademia Krakowska 1364 - PIERWSZY polski uniwersytet (dziś Uniwersytet Jagielloński w Krakowie!)
- Jednolite prawo - statuty wiślicki i piotrkowski. Od teraz wszyscy Polacy pod jednym prawem.
- Reforma pieniądza - wprowadził srebrne grosze krakowskie. Polska bogata!
- Tolerancja - przyjął ŻYDÓW wypędzanych z całej Europy. Polska stała się ich domem na 600 lat.
- "Król chłopów" - bronił chłopów przed niesprawiedliwością szlachty
- Nie miał syna - po nim koniec dynastii Piastów
💡 Legenda Esterki:
Kazimierz miał ukochać piękną Żydówkę Esterkę. Zbudował dla niej zamek w Łobzowie pod Krakowem. Mieli mieć 4 dzieci. Esterka pomagała Żydom - Kazimierz dał jej PRAWA dla całej żydowskiej społeczności.
Czy to legenda? Częściowo prawda. Esterka istniała - była wpływową kobietą na dworze.
💡 Co po nim:
Po jego śmierci tron przejął siostrzeniec Ludwik Węgierski. Nie miał interesu w Polsce. Później jego córka Jadwiga wyszła za litewskiego księcia Jagiełłę - powstała Polska Jagiellonów.
⚔ Władysław Jagiełło (1352-1434)
Władysław II Jagiełło
Założyciel dynastii Jagiellonów. Wielki książę Litwy + król Polski. Bohater Grunwaldu!
- Pochodził z LITWY - urodzony w Wilnie. Jego prawdziwe imię: Jogaila. Po polsku: Jagiełło.
- POGANIN - Litwa była ostatnim pogańskim krajem Europy. Jagiełło wierzył w bogów słowiańskich.
- 1385 - Unia w Krewie - obietnica że ożeni się z Jadwigą i przyjmie chrzest
- 1386 - chrzest, ślub z Jadwigą, koronacja - 3 wielkie wydarzenia! Jagiełło został królem Polski.
- Jadwiga - jego żona miała 12 lat (Jagiełło 34!). Była już wcześniej koronowana na "króla Polski" (nie królową). Mądrzy się dogadali. Zmarła młodo - 25 lat - przy porodzie.
- 15 LIPCA 1410 - GRUNWALD - największe zwycięstwo średniowiecznej Polski! Polska + Litwa pokonały Krzyżaków. Mistrz krzyżacki Ulrich von Jungingen zginął.
- Rządził 48 lat (1386-1434) - NAJDŁUŻEJ ze wszystkich polskich królów!
- Założyciel dynastii Jagiellonów - 200 lat na tronie Polski (do Zygmunta Augusta 1572)
- Pochowany na Wawelu
💡 Bitwa pod Grunwaldem:
Jagiełło + Witold (jego brat stryjeczny) prowadzili 30 tys. wojska. Krzyżaków było 21 tys. ale lepiej uzbrojonych.
Bitwa trwała kilka godzin. W kluczowym momencie - polscy rycerze rozbili krzyżackie szeregi. Mistrz Ulrich von Jungingen zginął. 51 chorągwi krzyżackich zdobyto - dziś na Wawelu!
O tej bitwie pisał Henryk Sienkiewicz w powieści "Krzyżacy" (też lektura SP46!).
💡 Małżeństwo z Jadwigą:
Jadwiga była zaręczona z austriackim księciem od 4 r.ż.! Ale gdy miała 11 lat - polscy panowie chcieli jej dla Polski. Zaręczyny zerwane.
1386 - ślub z Jagiełłą. 12-letnia Jadwiga, 34-letni Jagiełło. Trudne małżeństwo. Ale - razem prowadzili politykę. Jadwiga założyła Akademię Krakowską (XV w. - finansowała ją).
Jadwiga zmarła w 1399 r. przy porodzie pierwszej córki (też zmarłej). 25 lat. Pochowana na Wawelu. ŚWIĘTA - Jan Paweł II ją kanonizował 1997 r.