⚡ BOGOWIE SŁOWIAŃSCY ⚡

PERUN

Najważniejszy bóg panteonu słowiańskiego! Jak Zeus u Greków, Thor u Wikingów.

Atrybuty:

• Topór - nim rzuca pioruny. Znajdywane w wykopaliskach "topory Peruna"

• Dąb - jego święte drzewo. Pioruny UDERZAJĄ w dęby (potwierdzone)

• Orzeł - jego ptak. Dzisiejszy orzeł na godle Polski może mieć korzenie pogańskie!

• Kolor: biały i złoty

Historia

W X w. Włodzimierz Wielki (książę Kijowa) postawił posąg Peruna na wzgórzu. Kiedy przyjął chrześcijaństwo (988) - kazał posąg wrzucić do rzeki. Ludzie PŁAKALI nad rzeką patrząc jak ich bóg odpływa.

Imię "Perun" pochodzi od słowiańskiego "perun" = uderzać. Do dziś w polskim: "piorun". W rosyjskim "grom" - to jego grzmot.

Ślady dziś:

• Słowo "piorun" w polskim

• "Do PIORUNA!" - jako przekleństwo

• Czwartek (w wielu językach) = dzień Peruna/Thora

• "Biały orzeł" - godło Polski

Walka z Welesem

Słowianie wierzyli że BURZE to walka Peruna z Welesem. Weles kradł bydło Peruna. Perun rzucał piorunami żeby go złapać. Stąd: "Piorun walnął!"

WELES (WOŁOS)

Drugi po Perunie najważniejszy bóg! Ale WROGI Perunowi.

Władca NAWII - świata zmarłych. Tam idą dusze po śmierci. Weles opiekuje się nimi.

Wielofunkcyjny bóg:

• Podziemie - świat zmarłych

• Bydło - opiekun stad. Krowy, konie, owce.

• Magia - szamanizm, czary

• Bogactwo - chowa skarby w ziemi

• Poezja i mądrość - natchnienie dla poetów

Formy - zmiennokształtny

Weles mógł przybierać różne postacie:

🐉 Smok - wielki, ogromny wąż

🐻 Niedźwiedź - władca lasu

🐺 Wilk - drapieżnik nocy

Stąd opowieści o "smokach" w polskich legendach - to Weles!

Walka z Perunem

Mit: Weles KRADŁ rzeczy Perunowi - bydło, żonę, dzieci. Perun go ścigał, rzucał pioruny. Weles uciekał. Ta WALKA = burza. Kiedy spadał deszcz - Perun wygrał (bydło wraca na pastwisko).

To głęboki mit o dualizmie: porządek (Perun) vs chaos (Weles). Ale oni się POTRZEBUJĄ - bez śmierci (Weles) nie ma życia. Bez magii - nie ma mądrości.

Ślady dziś:

• Smok Wawelski - pogański Weles, pokonany przez nowego boga (Chrystusa)

• Legenda o niedźwiedziach w polskich lasach

• Nazwa Wolin (miasto) - być może od Welesa

ŚWIATOWID (ŚWIĘTOWIT)

Bóg o 4 twarzach - każda patrzy w inną stronę świata (N, S, W, E). Wszystko widzi!

Główny bóg na Arkonie (wyspa Rugia). Posąg z drewna - olbrzymi. W 1168 r. - Duńczycy go zniszczyli podczas chrystianizacji.

Rzeźba ze Zbrucza (znaleziona 1848, Ukraina) - 4-twarzowa kolumna. Dziś w muzeum w Krakowie.

SWARÓG

Stary bóg - ojciec bogów. KUJE żelazo w niebie. Stworzył pług ludziom.

Synowie: Swarożyc (ogień domowy) i Dażbóg (słońce).

Od "Swaroga" - słowo "skwar" (gorąco).

DAŻBÓG (DAŻDŻ-BÓG)

Syn Swaroga. Jeździ po niebie rydwanem z 4 białymi końmi - to SŁOŃCE!

Imię: "Dać-bóg" = bóg który daje. Daje światło, ciepło, urodzaj.

Słowianie wierzyli że ludzie to WNUKI Dażboga - "Dażbożi wnukowie".

STRZYBÓG

Bóg wiatrów - jego synowie to WIATRY różnych stron świata.

Opiekun żeglarzy. "Wstrząs" - może od Strzyboga?

MOKOSZ

JEDYNA kobieta w głównym panteonie Słowian! Bardzo starożytna - może sięga matriarchatu pradziejów.

Opiekunka: kobiet, prac domowych, tkactwa, zbiorów, urodzaju, matek, niemowląt.

Piątek był jej dniem. Kobiety w piątek modliły się do Mokoszy.

Po chrystianizacji - kult Mokoszy przekształcił się w kult Matki Bożej. Polska "Królowa Polski" ma korzenie w Mokoszy.

LADA (ŁADA)

Młoda bogini. Opiekunka dziewcząt, zakochanych, ślubów.

Do dziś w polskim: "łada" - piękna dziewczyna. "Lado" - stara nazwa pieśni weselnych.

Odpowiednik greckiej Afrodyty, rzymskiej Wenus.

TRIGŁAW

Bóg 3-głowy - każda głowa widzi jeden świat (niebo, ziemia, podziemie). Bardzo ważny u Polabian (Słowian zachodnich).

Posąg w Szczecinie - zniszczony 1124 r. przy chrystianizacji.

DOMOWIK (DOMOWY)

Duch domu. Mały, brodaty człowieczek. Jeśli go szanujesz - pomaga (bydło rośnie, dzieci zdrowe). Jeśli nie - broi (gubi rzeczy, tłucze naczynia).

Jak go zadowolić? Postawić mu mleko i chleb w kącie.

LESZY (LEŚNY DZIADEK)

Władca LASU. Wyglądał jak stary mężczyzna z zielonymi włosami. Czasem niewidzialny.

Lubił zgubić ludzi w lesie - idziesz i idziesz, a leziesz w kółko! To Leszy.

Jak się ratować? Ubranie na OPAK (wywrócone) + chodzić po swoich śladach.

WODNIK (TOPIELEC)

Duch WODY. Mieszka w jeziorach, rzekach, stawach. Wygląda jak stary człowiek z zielonymi włosami.

TOPI ludzi! Szczególnie dzieci. Ciągnie pod wodę.

Jak się bronić? Nie kąpać się sam. Nie pluć do wody.

RUSAŁKI

Duchy UTOPIONYCH młodych kobiet. Piękne, ale niebezpieczne. Śmieją się, tańczą, wabią mężczyzn - i topią.

Widuje się je w nocy nad wodą. Grecki odpowiednik - syreny.

BIES (CZORT)

Demon zła. Podobny do chrześcijańskiego diabła. Ale istniał PRZED chrześcijaństwem!

Do dziś: "idź do bieśa" = idź do diabła.

BABA JAGA

Stara wiedźma z chatki na kurzej nóżce. Kucharka dzieci! Lata w moździerzu.

Pochodzi z pogańskich wierzeń - może forma Mokoszy (starej ziemi-matki).

STRZYGA

Wampir polski! Osoba ze DWOMA SERCAMI / dwiema duszami. Po śmierci wstaje z grobu i pije krew.

Jak się bronić? Odciąć głowę przed pogrzebem, lub zakopać twarzą w dół.

W Polsce znaleziono groby z ODCIĘTYMI głowami - to byli podejrzani o strzygę!

🔥 NOC KUPAŁY / SOBÓTKA (21 czerwca)

Pogańskie: Przesilenie letnie. Noc Kupały - najkrótsza noc roku. Ogniska, taniec, poszukiwanie kwiatu paproci.

Dziś: Noc Świętojańska (Jan Chrzciciel 24 czerwca). Wianki puszczane z świecami na rzekę. Ogniska.

Wianki w Krakowie nad Wisłą - bezpośrednio pogański obyczaj!

🕯 DZIADY

Pogańskie: Święto ZMARŁYCH PRZODKÓW. Jesienią i wiosną. Zapraszano dusze zmarłych do domu. Stawiano im jedzenie.

Dziś: WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH (1 listopada) i ZADUSZKI (2 listopada). Znicze na grobach, odwiedziny cmentarzy - bezpośredni kontynuator Dziadów!

Adam Mickiewicz napisał "Dziady" - dramat o tym zwyczaju.

🌲 SZCZODRE GODY (21 grudnia)

Pogańskie: Przesilenie ZIMOWE. Świętowano POWRÓT SŁOŃCA. Dawano prezenty, pito miód, jedzono kutię.

Dziś: BOŻE NARODZENIE (25 grudnia)! Drzewko choinka (pogańskie), prezenty, kolędy - wiele z pogańskich tradycji.

Choinka - pogańska wiecznie zielona jodła/świerk. Gwiazda na szczycie - Perun?

💧 TOPIENIE MARZANNY (21 marca)

Pogańskie: Koniec ZIMY. Kukła bogini śmierci/zimy (MARZANNA) - topiono lub palono. Symbol: zima odchodzi, wiosna idzie.

Dziś: Polska tradycja SP - dzieci topią marzannę 21 marca! Bezpośrednio POGAŃSKI obyczaj.

🥚 JARE GODY

Pogańskie: Przesilenie wiosenne. Barwienie jajek (symbol narodzin), baranek (Jarowit - bóg wiosny).

Dziś: WIELKANOC. Pisanki, baranek wielkanocny - wiele tradycji pogańskich.

🌾 PLONY

Pogańskie: Żniwa - wieniec z kłosów, ofiary dla Mokoszy.

Dziś: DOŻYNKI. Wieniec żniwny. Bezpośrednio pogański obyczaj.