Zaskakujące: mówisz po pogańsku codziennie!
Słowianie byli poganami do 966 r. Potem - chrzest. Kościół walczył z pogaństwem. Posągi zniszczono, święte gaje wycięto. ALE - język się nie dał!
Do DZIŚ używamy zwrotów, które mają PRADAWNE pogańskie korzenie. Twoje "do licha" to inwokacja do demona sprzed 1500 lat. "Piorun cię strzeli" - to przysięga przez Peruna!
6 kategorii polskiego pogańskiego języka. Zobacz sam!
🎯 Co znajdziesz:
🗯️ 25+ przekleństw z imionami bogów
👻 Postacie z folkloru (Baba Jaga, Strzyga, Leszy)
🔮 Zabobony które robisz nieświadomie
🎭 Święta pogańskie "schrystianizowane"
🎮 QUIZ - zgadnij pochodzenie zwrotu!
🗯️ Polskie przekleństwa = pogańskie inwokacje!
Gdy mówimy "do licha" lub "niech cię piorun" - wzywamy imiona DEMONÓW i BOGÓW sprzed tysięcy lat. Chrześcijaństwo próbowało je zastąpić "do diabła" lub "na Boga" - udało się częściowo.
⚡ Od imion BOGÓW
Do pioruna!
Pochodzenie: PERUN - najwyższy bóg Słowian, bóg piorunów. "Do Peruna" = odwołanie do boga gromu. Chrześcijaństwo tego NIE zastąpiło - bo piorun pozostał piorunem.
"Gdzie się schowałeś, do pioruna?!"
Niech cię piorun strzeli!
Pochodzenie: Bezpośrednia PRZYSIĘGA/KLĄTWA przez Peruna. "Niech Perun rzuci w ciebie piorun". Najstarsza polska klątwa.
"A niech cię piorun strzeli, znowu zapomniałeś!"
A niech to piorun jasny!
Pochodzenie: Podwójna inwokacja - Perun + "jasny" (epitet boga światła, może Dażboga). Wyraz zdziwienia.
"A niech to piorun jasny! Znowu pada!"
👹 Od imion DEMONÓW
Do licha!
Pochodzenie: LICHO - słowiański demon nieszczęścia i zła. "Lichy" = zły, kiepski. Kościół potem zastąpił go "diabłem" - ale licho zostało w języku.
"Gdzie to do licha jest? Zgubiłam klucze!"
Licho wie!
Pochodzenie: "Tylko Licho (demon) wie" - odpowiednik "Bóg wie". Pogańska wersja zastąpiła chrześcijańską!
"Licho wie, czy to dobry pomysł."
Idź do bieśa!
Pochodzenie: BIES - słowiański demon zła. Od "bies" pochodzi też "bisurmanin" i przekleństwo. Pogański ODPOWIEDNIK "idź do diabła".
"Idź do bieśa, nie przeszkadzaj!"
Diabli wiedzą / Diabli nadali
Pochodzenie: "Diabli" to PO chrystianizacji zastąpili biesów. Ale zwrot "diabli nadali" (= przyszli, przynieśli) to stara struktura pogańska.
"Diabli nadali takiego gościa o tej porze!"
Kaduk!
Pochodzenie: KADUK - demon padaczki i nieszczęścia (pogański). Dziś prawie zapomniany zwrot, ale jeszcze w wiejskich regionach.
"A niech to kaduk! Zapomniałam..."
Czort cię wziął!
Pochodzenie: CZORT (czart) - słowiański demon. Na Rusi (Ukraina) jeszcze aktywny. W polskim - rzadkie, ale funkcjonuje.
"Czort cię weź, jeszcze raz to powiesz i cię zbiję!"
Do stu diabłów!
Pochodzenie: "Sto" - liczba magiczna u Słowian. Mnożenie demonów = silniejsza klątwa.
"Do stu diabłów, kto tu zostawił brud?!"
Bój się Boga! / Na Boga!
Pochodzenie: "Bóg" - słowo pogańskie! U Słowian "bog" = "bogaty", ten który DAJE (Dażbóg = dający bóg). Chrześcijaństwo wzięło to słowo do swojego jednego Boga. Ale konstrukcja jest POGAŃSKA.
"Bój się Boga, co ty wyprawiasz?!"
👻 Postacie folkloru ŻYJĄ w języku!
Baba Jaga z chatki na kurzej nóżce. Rusałki z jeziora. Strzyga-wampir. Topielec. Wszystko to - pogańskie duchy, które przetrwały w bajkach i zwrotach.
Wygląda jak Baba Jaga
Pochodzenie: BABA JAGA - pogańska wiedźma. Może DAWNA forma Mokoszy (starej bogini ziemi) po przerobieniu na demona. Żyje dziś w bajkach!
"Ciocia bez makijażu wygląda jak Baba Jaga."
Chudy jak strzyga
Pochodzenie: STRZYGA - polski wampir. Osoba z 2 sercami, po śmierci wstaje z grobu. W Polsce znaleziono groby z odciętymi głowami - bano się strzyg! W zwrocie: bo strzygi podobno były wychudzone.
"Schudła po wakacjach - chuda jak strzyga!"
Kąpać się z rusałkami
Pochodzenie: RUSAŁKI - duchy utopionych dziewcząt. Wabiły ludzi do wody. Zwrot: kąpać się NIEBEZPIECZNIE, długo.
"Gdzie byłeś tak długo? Z rusałkami się kąpałeś?"
Topielec cię ciągnie!
Pochodzenie: TOPIELEC (Wodnik) - demon wodny. Mówiono to dzieciom żeby nie lazły do wody. Do dziś niektóre babcie tak mówią!
"Nie wchodź tak daleko - topielec cię ciągnie!"
Leszy cię zaprowadził
Pochodzenie: LESZY - władca lasu. Jeśli zgubisz się w lesie - to LESZY cię krąży. Stąd "zgubić się w lesie" = Leszy cię zwodzi.
"Zgubiliśmy się - Leszy nas zaprowadził!"
Wilkołak / Wyje jak wilkołak
Pochodzenie: WILKOŁAK - słowiański "człowiek-wilk". Człowiek zamieniający się w wilka przy pełni księżyca. Starszy niż chrześcijaństwo.
"Wyje jak wilkołak przy pełni!"
Upiór! / Bladzi jak upiór
Pochodzenie: UPIÓR - słowiański zmarły który wstaje z grobu. Bardzo stary. "Wampir" pochodzi od słowiańskiego "upiór/upior"! Świat zawdzięcza "wampiry" Słowianom!
"Blady jak upiór - musiał nie spać całą noc."
Zmora / Gnębi mnie zmora
Pochodzenie: ZMORA (mora, mara) - duch siadający na śpiącym. Dusi go. Od MARY/MARZANNY - bogini śmierci. "Koszmar" = "kosz-mar" = "zły sen od Mary".
"Miałam koszmar - zmora mnie siadła!"
Domowy / Domowik
Pochodzenie: DOMOWIK - duch domu. Opiekuje się rodziną. Nie zastąpiono go "aniołem stróżem" - funkcjonuje do dziś w powiedzeniach.
"To nasz domowik pilnuje domu."
🔮 Robisz zabobony pogańskie CODZIENNIE!
Pukasz w drewno? Spluwasz przez ramię? Mówisz "na zdrowie"? WSZYSTKO to stare pogańskie rytuały. Nie zdajesz sobie sprawy - a praktykujesz tradycję pradziadków z epoki Peruna!
Pukać w niemalowane drewno (odpukać!)
Pochodzenie: Drewno = święte drzewo Peruna (dąb). Pukając - prosisz boga o ochronę przed złym. "Niemalowane" - bo oryginalne drewno ma moc, pomalowane - "zabite" przez farbę.
"Nigdy nie chorowałem - odpukać w niemalowane!"
Spluwać przez lewe ramię (tfu tfu!)
Pochodzenie: Stary rytuał SŁOWIAŃSKI. Za lewym ramieniem siedzi ZŁY duch. Pluwasz na niego - odpędzasz. "Tfu tfu tfu" - dźwięk odpędzający demony.
"Nie zapomnij sobie - tfu tfu!"
Na zdrowie! (po kichnięciu)
Pochodzenie: Kichnięcie = WYBUCH duszy. Słowianie wierzyli że przy kichaniu dusza WYCHODZI z ciała! "Na zdrowie" = życzę że wróci, żebyś nie umarł. Życzenie STARSZE niż chrześcijaństwo!
"Apsik! - Na zdrowie!"
Nie wchodzić lewą nogą
Pochodzenie: Prawa strona = PERUN (dobro). Lewa = Weles (podziemie, złe). Wchodząc prawą nogą - chronisz się przed złem. Do dziś mówią to rodzice dzieciom!
"Wejdź prawą nogą, będzie dobrze!"
Nie gwizdać w domu (pieniądze uciekną)
Pochodzenie: Gwizd = przywoływanie wiatru (Strzyboga). Wiatr "wywiewa" pieniądze z domu. Domowik się denerwuje.
"Nie gwizdaj w domu, bo kasa ucieknie!"
Czarny kot przebiegnie drogę = pech
Pochodzenie: Kot czarny = zwierzę Welesa, posłaniec podziemi. Słowianie wierzyli że to ZŁY znak. Kościół później to powiązał z wiedźmami.
"Czarny kot przebiegł - lepiej zawrócić!"
Drzewo ma oczy, mur ma uszy
Pochodzenie: Słowianie wierzyli że drzewa to istoty ŚWIADOME - mieszkają w nich duchy. Do dziś w przysłowiach.
"Nie mów tego głośno - drzewo ma oczy, mur ma uszy!"
Przebrać się na opak (jak się zgubisz w lesie)
Pochodzenie: Jeśli LESZY cię krąży - ubierz ubranie NA LEWĄ stronę. Leszy się zdezoriuje (bo ty "zmieniłeś się"), zostawi cię w spokoju. Stary polski zwyczaj!
"Zgubiliśmy się - spróbujmy ubranie na opak!"
🎭 Polskie święta pochodzą od bogów!
Mała Noc Świętojańska = Noc Kupały. Wszystkich Świętych = Dziady. Boże Narodzenie = Szczodre Gody. Marzanna = pożegnanie zimy. Kościół był mądry - nie walczył, tylko "ochrzcił" pogańskie święta. Ale NAZWY i ZWYCZAJE pozostały.
Sobótka
Pochodzenie: Dawne święto - ogniska zapalane w Noc Kupały. Tańce, skakanie przez ogień. "Sobótka" jeszcze obchodzona w niektórych regionach Polski!
"Idziemy na Sobótkę nad rzekę!"
Puścić wianki (Noc Świętojańska)
Pochodzenie: Dziewczęta w Noc Kupały (21-24 czerwca) puszczały wianki ze świecami na rzekę. Chłopcy je łapali - wróżba małżeńska. DO DZIŚ w Krakowie i innych miastach - "Wianki"!
"Puścimy wianki na Wianki w Krakowie!"
Topić Marzannę
Pochodzenie: MARZANNA - pogańska bogini śmierci i zimy. Na wiosnę (21 marca) topiono kukłę - symbol odejścia zimy. Do dziś dzieci w szkołach polskich topią marzannę! Bezpośrednio pogański obrzęd.
"Klasa 4 idzie topić marzannę do rzeki."
Dziady / Święto Zmarłych
Pochodzenie: DZIADY - pogańskie święto przodków. Zapraszano dusze zmarłych do domu. Stawiano im jedzenie, rozpalano ognisko. Dziś: WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH + ZADUSZKI. Mickiewicz napisał dramat "Dziady".
"Zapalimy znicze - jak Dziady."
Chodzić po kolędzie / Gwiazdka
Pochodzenie: KOLĘDA - pogańskie święto w Szczodre Gody (przesilenie zimowe). Chłopcy chodzili od domu do domu śpiewając "kolędy" - pieśni o powrocie słońca. Przejęte przez chrześcijaństwo jako kolędy Bożonarodzeniowe.
"Dzieci chodzą po kolędzie i dostają słodycze."
Pisanki / Wielkanoc
Pochodzenie: Barwione jajka - POGAŃSKI symbol nowego życia, wiosny. Jajka przed Wielkanocą były znane w słowiańskich Jarych Godach (święto wiosny).
"Malujemy pisanki na święta."
Choinka
Pochodzenie: Wiecznie zielone drzewo - POGAŃSKI symbol życia wiecznego. Słowianie stawiali w Szczodre Gody. Kościół początkowo zakazywał - ale tradycja zwyciężyła! Gwiazda na szczycie - może Perun, może słońce.
"Ubieramy choinkę na święta."
Śmiguś-dyngus
Pochodzenie: POGAŃSKI obrzęd - chłopcy polewali dziewczęta wodą (symbol płodności). Na Ukrainie do dziś "Śmiguś" - cały dzień polewania wodą! W Polsce Lany Poniedziałek.
"Lany Poniedziałek - uważaj na śmigus-dyngus!"
🎮 GRA: Zgadnij pochodzenie zwrotu!
15 pytań. Każdy zwrot - zgadnij skąd się wziął (Perun, Weles, duch, święto...). Punkty za poprawne odpowiedzi.