1️⃣ Pierwszy rozbiór - 1772
Polska XVIII wieku - chora. Sejm rwany przez liberum veto. Magnaci (rody Radziwiłłów, Potockich) ważniejsi od króla. Caryca Katarzyna II rządzi w Warszawie jak u siebie.
1768-1772 - konfederacja barska. Szlachta walczy z Rosją w obronie niepodległości. Przegrywa.
5 sierpnia 1772 r. - Rosja, Prusy i Austria podpisują traktat. Dzielą Polskę! Tracimy 30% ziem i 30% ludności.
Sejm zwołany w 1773 r. - musi zatwierdzić rozbiór. Szlachta przekupiona. Tylko jeden poseł odważnie protestuje - Tadeusz Rejtan. Rzuca się na ziemię w sali sejmowej, rozdziera koszulę: "Na rany Boga - zabijcie mnie, ale nie zabijajcie ojczyzny!"
Nikt nie posłuchał. Rejtan zwariował z rozpaczy. Dziś - bohater na obrazie Matejki.
Po I rozbiorze Polska próbuje się reformować. Powstaje Komisja Edukacji Narodowej (1773) - pierwsze ministerstwo oświaty na świecie!
2️⃣ Drugi rozbiór - 1793
1788-1792 - obraduje Sejm Wielki (Czteroletni). Reformy! 3 maja 1791 r. - Konstytucja 3 Maja. Druga konstytucja świata!
Reforma:
• Trójpodział władzy
• Koniec liberum veto
• Tron dziedziczny
• Mieszczanie z prawami
Rosja - WŚCIEKŁA. Caryca Katarzyna II nie chce silnej Polski.
Część polskich magnatów (Branicki, Rzewuski, Potocki) zdradza. W maju 1792 r. zawiązują konfederację targowicką - proszą Rosję o pomoc!
Wojna polsko-rosyjska 1792 r. Polskie wojska pod ks. Józefem Poniatowskim i Tadeuszem Kościuszką walczą dzielnie. Niektóre zwycięstwa: Zieleńce, Dubienka. Ale brakuje sił. Król Stanisław August Poniatowski poddaje się i przystępuje do Targowicy!
1793 r. - II rozbiór. Rosja zabiera Białoruś, Wołyń. Prusy - Wielkopolskę, Toruń, Gdańsk.
Polska zostaje malutka - 200 tys. km². Bardzo słabe państwo.
3️⃣ Trzeci rozbiór - 1795
Polacy się buntują. 24 marca 1794 r. - na rynku w Krakowie Tadeusz Kościuszko składa przysięgę. Rozpoczyna powstanie!
Bitwy:
• Racławice (4 kwietnia) - ZWYCIĘSTWO! Słynni kosynierzy pod wodzą Bartosza Głowackiego zdobywają rosyjskie armaty.
• Powstanie warszawskie (kwiecień) - kierowane przez Jana Kilińskiego (szewca!). Wyzwala Warszawę.
• Wilno wyzwala płk Jasiński
• Maciejowice (10 października) - KLĘSKA. Kościuszko ranny dostaje się do niewoli rosyjskiej. Słynne (apokryficzne) słowa: "Finis Poloniae!" (Koniec Polski!)
4 listopada 1794 - rzeź Pragi (przedmieście Warszawy). Generał Suworow wymordował tysiące cywilów. Warszawa pada.
1795 r. - III ROZBIÓR. Polska znika z mapy Europy całkowicie!
Król Stanisław August Poniatowski abdykuje 25 listopada 1795 r. (w urodziny Katarzyny - cynicznie). Umiera w Petersburgu w 1798 r.
Polska? Zniknęła. Ale została w sercach. 123 lata zaborów. Aż do 11 listopada 1918 r.
"Jeszcze Polska nie zginęła!" - tak zaczyna się hymn (1797). Bo nie zginęła. Zaginąć może państwo. Naród NIE.