Po śmierci Jana III Sobieskiego (1) Polska szukała nowego króla. Szlachta WYBRAŁA w wolnej elekcji saskiego księcia elektora 2 II Mocnego z dynastii Wettynów. To była KATASTROFALNA decyzja.
Przez 66 lat Polską rządzili królowie z SAKSONII (Niemcy):
• 3 II Mocny (1697-1733)
• Stanisław Leszczyński - polski "pretendent" (1704-1709, 1733-34)
• August III (1733-1763) - syn Augusta II
Jego przezwisko? "Mocny" - bo gołymi rękami wyginał 4 podkowy. Silny jak koń. Piękny, wysoki, kochał luksus.
Ale jako KRÓL - słaby. Za jego panowania:
• Wielka wojna północna (1700-1721) - szwedzi najeżdżają Polskę. Nazwa ironiczna - "5 wojna bez poświęcania Polski" (bo nie walczyliśmy, ale Szwedzi nas okrążyli)
• Polska NISZCZONA przez obce wojska
• Rosja Piotra Wielkiego wchodzi do polityki polskiej - na zawsze
• Szlachta kłóci się - sejmy są ZRYWANE przez liberum veto
1. Liberum veto
Od 1652 r. działała zasada: 6 "nie pozwalam" = zerwany sejm. Jeden poseł mógł zablokować CAŁY sejm!
Za Sasów: 46 sejmów zwoływanych, 34 ZERWANE. Państwo nie uchwalało PRAW.
2. Wolna elekcja
Król wybierany przez szlachtę. Obcy królowie (Sasi) płacili - szlachta głosowała. Korupcja totalna.
3. Słabe wojsko
Armia polska 1717 r. - 24 000 żołnierzy. Rosyjska - 300 000. Niemiecka - 180 000. POLSKA NIE MOGŁA się bronić.
4. Anarchia szlachecka
Magnaci (Radziwiłłowie, Potoccy) mieli własne armie większe niż armia państwowa! Walczyli ze sobą. Król był słaby.
5. Bieda gospodarcza
Po potopie szwedzkim Polska się nie podniosła. Miasta w ruinie. Wsi wyludniona.
Syn Augusta II. Słynny cytat o nim: "Król-dobro. Król-leniuch. 30 lat rządów - nigdy nie wypowiedział słowa po polsku!" Wolał polowania w Saksonii niż rządzenie Polską.
Za jego panowania:
• Rosja wpływa na WSZYSTKO w Polsce
• Sejmy prawie żadnych ustaw nie uchwalają
• Polska staje się "7 bez dachu i ścian"
• Gdzie był lud? 80% Polaków to chłopi - bez praw, w pańszczyźnie
• Mieszczanie - mało, słabi
• Szlachta - 10% ludności, ale dzierży WSZYSTKIE prawa
• Żydzi - 10% ludności, tolerowani ale z ograniczeniami
Ostatni Sasi zrozumieli - Polska umiera. Próby reform:
• Stanisław Konarski (pijar) - reforma szkolnictwa. "Collegium Nobilium" - nowoczesne szkoły.
• Rodzina 8 (Czartoryscy) - reformatorzy. Chcieli zniesienia liberum veto, silnego wojska.
• Familia - sojusz Czartoryskich. Wspierali zmiany.
Ale - za późno i za słabo.
Śmierć Augusta III (1763). Kolejna wolna elekcja. Carica Rosji Katarzyna II decyduje: 9 August Poniatowski - polski szlachcic (jej były kochanek). Zostanie ostatnim polskim królem 1764-1795.
On spróbuje naprawić Polskę (Konstytucja 3 Maja 1791) - ale za późno. Rozbiory nadchodzą.
Ten okres to HAŃBA - pokazuje że mądry system bez MĄDREGO społeczeństwa upada.
Mądre powiedzenie z tamtej epoki: "Za króla Sasa - jedz, pij i popuszczaj pasa". Oznaczało: czas dobrobytu i hulanki. Ale potem przyszły rozbiory.
Konsekwencje:
• 1772 - I rozbiór
• 1793 - II rozbiór
• 1795 - III rozbiór = koniec Polski
Lekcja: SYSTEM polityczny musi być EFEKTYWNY. "Wolność" bez rozumu = 10.