Lublin, 1 lipca 1569 - opowieść posła
Mam na imię Stanisław. Jestem posłem z ziemi krakowskiej. Od kilku miesięcy obraduję w Lublinie razem z posłami litewskimi. Tworzymy historię!
Polska i Litwa są związane już od 1385 r. - od unii w Krewie, gdy książę litewski Jagiełło został naszym królem. Ale to była unia "personalna" - tylko król wspólny.
Teraz, po prawie 200 latach, łączymy się NAPRAWDĘ. Tworzymy jedno państwo - Rzeczpospolitą Obojga Narodów!
Czemu teraz? Powody są poważne:
1. Iwan Groźny - car Rosji - zagraża Litwie. Sami sobie nie poradzą.
2. Nasz król - Zygmunt August - jest stary i nie ma syna. Po jego śmierci związek mógłby się rozpaść.
3. Polska szlachta chce ziem ruskich (Wołyń, Podlasie).
Litwini długo się stawiali. Niektórzy magnaci uciekli z Lublina! Ale Zygmunt August był stanowczy. Włączył Wołyń, Podlasie, Kijowszczyznę bezpośrednio do Polski - to zmusiło Litwę do unii.
Dziś, 1 lipca, podpisujemy akt unii. Co się zmienia?
Wspólne:
• Jeden król wybierany razem
• Jeden sejm walny w Warszawie
• Wspólna polityka zagraniczna
• Jeden pieniądz
Osobne:
• Litewska armia, skarb, urzędy
• Litewski język urzędowy (ruski)
Powstaje OGROMNE państwo - 800 tys. km²! Drugie po Rosji w Europie. Ludność: 8 milionów. Polacy, Litwini, Rusini, Żydzi, Niemcy, Tatarzy, Ormianie - wielkonarodowy tygiel!
I co najpiękniejsze - tolerancja religijna. Niedługo, w 1573 r., uchwalimy konfederację warszawską - WOLNOŚĆ RELIGIJNA. Polska to "kraj bez stosów"!
Rzeczpospolita przetrwa do 1795 r. - 226 lat. Najdłuższa unia Europy. Pamiętajcie - 1 lipca 1569.