Unia lubelska została podpisana 1 lipca 1569 r. w Lublinie. Połączyła Polskę i 2 w jedno państwo - 3 Obojga Narodów. To była najdłużej istniejąca unia w historii Europy!
Polska i Litwa łączyły się już wcześniej:
• 1385 - Unia w 4 - Jagiełło został królem Polski, ożenił się z Jadwigą
• 1413 - Unia w Horodle - umocniono związek
• 1569 - Unia LUBELSKA - powstaje wspólne państwo
Powody:
• Wspólny wróg - 5 (Iwan Groźny zagrażał Litwie)
• Brak męskiego potomka u Zygmunta Augusta - groziło zerwanie unii personalnej
• Polska szlachta chciała ziem ruskich (Wołyń, Podlasie)
Wspólne dla Polski i Litwy:
• Jeden 6 - wybierany razem przez szlachtę polską i litewską
• Jeden 7 walny - obrady w Warszawie
• Wspólna polityka zagraniczna i wojsko
• Wspólny pieniądz
Osobne dla Litwy:
• Litewski skarb i wojsko
• Litewskie urzędy
• Język urzędowy - 8 i polski
Rzeczpospolita była ogromna - 9 tys. km²! Drugie co do wielkości państwo Europy (po Rosji). Ludność: ok. 10 milionów. Wielonarodowa: Polacy, Litwini, Rusini (Ukraińcy, Białorusini), Żydzi, Niemcy, Tatarzy, Ormianie.
Rzeczpospolita była jednym z najbardziej tolerancyjnych państw Europy. Religie: katolicy, prawosławni, luteranie, kalwini, 11, żydzi, muzułmanie. Konfederacja warszawska 1573 r. - wolność religijna!
Zygmunt August - inicjator unii - zmarł 3 lata później (1572 r.). Nie miał syna. Skończyła się dynastia 12. Odtąd królów wybierano - "wolna elekcja".