🌃 Powstanie listopadowe 1830-1831
Noc z 29 na 30 listopada 1830 - Warszawa. Grupka młodych podchorążych ze Szkoły Podchorążych Piechoty pod dowództwem Piotra Wysockiego. Hasłem: "Rodacy! Bagnet na broń!"
Atakują Belweder - mieszkanie księcia Konstantego (brata cara). Konstanty ucieka w przebraniu kobiety!
Powstanie wybucha! Warszawa wyzwolona w jedną noc. Powstaje Rząd Narodowy. Sejm detronuje cara Mikołaja I - to wypowiedzenie wojny Rosji.
Polskie wojsko: 130 tysięcy żołnierzy. Bitwy:
• Stoczek (luty 1831) - pierwsze polskie zwycięstwo
• Grochów (luty) - krwawa, nierozstrzygnięta
• Iganie (kwiecień) - zwycięstwo gen. Prądzyńskiego
• Ostrołęka (maj) - katastrofalna klęska
Brak jednolitego dowództwa. Generałowie się kłócą. Rosja przysyła 200 tysięcy żołnierzy.
8 września 1831 - Rosjanie szturmują Warszawę. Walka na Woli broni gen. Sowiński - jednonożny bohater. Ginie z szablą w dłoni. Warszawa pada.
Tysiące Polaków ucieka na zachód - to Wielka Emigracja. Wśród nich: Adam Mickiewicz (autor "Pana Tadeusza"), Juliusz Słowacki, Fryderyk Chopin (komponuje "Etiudę rewolucyjną"!).
Polska kultura kwitnie za granicą. Polacy nigdy nie wybaczyli Rosji.
⚔ Powstanie styczniowe 1863-1864
22 stycznia 1863 - Polska znowu wybucha. Tym razem przeciwko "brance" - zarządzeniu cara o przymusowym poborze polskich młodych mężczyzn do armii rosyjskiej. Po prostu znikali bez śladu.
Inaczej niż listopadowe - to powstanie partyzanckie. Brak armii regularnej. 1200 bitew w 18 miesięcy! Walka w lasach, na bagnach, w zaroślach.
Najsłynniejsi dowódcy:
• Marian Langiewicz - dyktator powstania, walki w Górach Świętokrzyskich
• Romuald Traugutt - ostatni dyktator, prawie zwyciężył
• Walery Wróblewski - świetny partyzant
Powstanie traci. Rosjanie wieszają i zsyłają na Sybir. 5 sierpnia 1864 - na stokach Cytadeli Warszawskiej powieszono Trauguttа i 4 członków Rządu Narodowego.
Skutki:
• Likwidacja autonomii Królestwa Polskiego
• Brutalna rusyfikacja - zakaz języka polskiego w szkołach, urzędach
• Polska nazwana "Krajem Przywiślańskim"
• ALE - uwłaszczenie chłopów! Dostali ziemię.
Po powstaniu - era pozytywizmu. Hasłem "praca u podstaw" i "praca organiczna". Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa - pisarze epoki.
Powstanie pamiętamy. Czcimy 22 stycznia. Dr Markiewicz, Wróblewski, Bosak - bohaterowie do dziś.