Stan wojenny to OKRES w historii Polski od 1 grudnia 1981 r. do 22 lipca 1983 r. formalnie. Ale REPRESJE trwały aż do 1989 r. Najciemniejszy okres PRL.
Sierpień 1980 - strajki na Wybrzeżu (Gdańsk, Szczecin). Powstaje NSZZ 2 - 10 mln członków!
1980-1981 - "karnawał Solidarności". Swoboda, wolne związki, msze publiczne. Komuniści SIĘ BOJĄ.
Naciski Moskwy
Brieżniew (sekretarz generalny ZSRR) grozi interwencją WOJSKOWĄ w Polsce - jak w Czechosłowacji 1968. Na granicy stoi 3 dywizji radzieckich gotowych do wejścia!
Jaruzelski staje przed wyborem: ALBO stan wojenny ALBO inwazja sowiecka. Wybiera stan wojenny.
W nocy z 12 na 13 grudnia 1981:
• 4:00 - aresztowania rozpoczęte
• 6:00 - Jaruzelski przemawia w radiu
• W ciągu NOCY aresztowano 5000 osób
• 70 000 żołnierzy na ulicach
• 1400 czołgów, 1750 transporterów opancerzonych
• Wyłączone telefony stacjonarne (tylko alarmowe)
• Zamknięte granice
• Zawieszona działalność związków zawodowych
5 kierowała państwem. Generałowie:
• Wojciech Jaruzelski - przewodniczący
• Florian Siwicki
• Czesław Kiszczak - minister spraw wewnętrznych (odpowiedzialny za represje)
• Michał Janiszewski
Razem 22 generałów. WRON = wrony ("Orły wrócą" - ironizowali opozycjoniści).
Aresztowano (bez wyroków sądowych!) 10 tysięcy działaczy Solidarności:
• Lech Wałęsa - internowany w Arłamowie (Bieszczady) na 11 miesięcy
• Tadeusz Mazowiecki, Bronisław Geremek
• Anna Walentynowicz (z Stoczni Gdańskiej)
• Jacek Kuroń, Adam Michnik
• Zbigniew Bujak - lider podziemnej Solidarności (NIE złapany!)
Więzili w specjalnych OŚRODKACH:
• Białołęka (Warszawa)
• Arłamów (Bieszczady - luksusowy!)
• Iława, Strzebielinek, Jaworze
16 grudnia 1981 r. - strajk w kopalni "Wujek" w Katowicach. Górnicy protestują. ZOMO (tajna policja) atakuje:
• 6 górników ZABITYCH (strzały z broni)
• 23 rannych
• Sprawcy - nigdy nie ukarani w PRL. Po 1989 procesy.
Godzina policyjna - 22:00-6:00. Po 22 nie wolno wychodzić z domu.
Bez telefonów - wyłączone przez ok. 2 miesiące. Potem - z cenzurą (słychać "ciche puknięcia" = nagrywają).
Zakaz zgromadzeń - nie więcej niż 5 osób razem.
Cenzura listów - otwierane wszystkie listy. Pieczątka "ocenzurowano".
Zamknięte uniwersytety - do wiosny 1982.
Militaryzacja zakładów pracy - wojsko przejęło 200 kluczowych fabryk. Strajk = 7 śmierci (zagrożenie).
Wyłączona TVP - tylko Jaruzelski w mundurze. Spiker czytał komunikaty wojskowe.
Mimo zakazu - Solidarność DZIAŁAŁA W PODZIEMIU:
• Tajne drukarnie - tysiące gazet ("Tygodnik Mazowsze")
• Tajne spotkania w kościołach, domach
• Zbigniew Bujak - ukrywał się 5 LAT, kierował podziemną Solidarnością
• Demonstracje "ku pamięci Wujka" i innych
Jan Paweł II (polski papież!) MOCNO wspierał Polaków:
• Listy do Jaruzelskiego
• Msze za ojczyznę
• Pielgrzymki 1983 i 1987 - MILIONY Polaków go witało
Kardynał 8 (prymas Polski) - mediator. Chronił działaczy Solidarności.
19 października 1984 - ks. Jerzy 9 (kapelan Solidarności) PORWANY przez SB (Służba Bezpieczeństwa). Torturowany, utopiony we Włocławku w rzece Wisła.
Sprawcy - 4 funkcjonariusze SB - skazani na więzienie. Ale nikt wyżej (kto rozkazał?) - nigdy.
Popiełuszko miał 37 lat. Beatyfikowany 2010 r. przez Benedykta XVI.
USA - prezydent Reagan - natychmiast SANKCJE na PRL:
• Zablokowanie kredytów
• Cofnięcie klauzuli najwyższego uprzywilejowania
• Publiczne potępienie Jaruzelskiego
• Reagan zapalił świecę "w solidarności z Polakami" - w oknie Białego Domu
Europa - sankcje + pomoc humanitarna:
• Paczki żywnościowe z Niemiec, Francji, Szwecji
• 10 dla polskich uchodźców - 200 tys. Polaków uciekło do Europy
Wałęsa - Nobel 1983 - Pokojowa Nagroda Nobla dla Lecha Wałęsy. Wścieklość Jaruzelskiego!
22 lipca 1983 - formalne zniesienie stanu wojennego. Ale represje trwały!
1984-1989 - pozorna "normalizacja". Solidarność zdelegalizowana. Podziemie działa.
1988 - nowa fala strajków. Jaruzelski rozumie - trzeba rozmawiać.
1989 - Okrągły Stół. Koniec systemu.
• 56 osób zabitych (oficjalnie - naprawdę 90-100)
• 10 000 internowanych
• 50 000 aresztowanych (krótkoterminowo)
• 200 000 emigracji do Europy/USA
• Zniszczenie gospodarki (sankcje)
• Traumy pokoleniowe - dziadkowie tego NIE ZAPOMNĄ