📺 Media, fake news i bezpieczeństwo w sieci

Czym są media?

Media (środki masowego przekazu) to wszystko, czym docierają do nas 1: TV, radio, gazety, internet, social media. Pełnią 4 funkcje: informują, edukują, rozrywają, kontrolują władzę (jako "2 władza").

Wolność prasy

Konstytucja RP (art. 14) gwarantuje 3 prasy. Nie ma cenzury - dziennikarze mogą pisać prawdę. ALE: za kłamstwa, oszczerstwa - można pójść do sądu.

Fake news - "fałszywe wiadomości"

4 news to FAŁSZYWE informacje udające prawdziwe. Cele: przekonać do czegoś, zmanipulować, zarobić na klikalności, zrobić zamieszanie polityczne.

Skąd się biorą?

• Strony siejące dezinformację (czasem rosyjska, chińska propaganda)

• "Trolle" - osoby siejące zamieszanie celowo

• Boty - automaty udające ludzi

• "Influencerzy" siejący niepotwierdzone teorie

Jak rozpoznać fake news?

5 kroków:

1. Sprawdź ŹRÓDŁO - kto to napisał? Anonim czy prawdziwa redakcja?

2. Sprawdź 5 - kiedy napisany? Może archiwalna sprawa udawana za nową

3. Sprawdź AUTORA - czy istnieje? Czy ma profil w innych źródłach?

4. Sprawdź u INNYCH ŹRÓDEŁ - jeśli tylko 1 strona o tym mówi → podejrzane

5. 6 EMOCJI - jeśli tytuł krzyczy "SZOK!", "NIE UWIERZYSZ!" - to clickbait

Bezpieczeństwo w sieci

Internet to świat - ale mają tu być 7. Twoje dane, zdjęcia, rozmowy mogą być widziane przez wszystkich.

10 ZASAD:

1. NIGDY nie podawaj nazwiska, adresu, szkoły, telefonu obcym

2. NIGDY nie wysyłaj swoich zdjęć obcym (zwłaszcza nago - to przestępstwo!)

3. Hasło: min. 12 znaków, wielkie+małe litery+cyfry+znaki specjalne

4. Inne hasło do każdego konta

5. Włącz 8-skłądnikowe uwierzytelnianie (2FA)

6. Nie klikaj w PODEJRZANE LINKI (phishing - wykrada hasła)

7. Sprawdź adres strony: BANKOWY zaczyna od "https://" + zielona kłódka

8. NIE pobieraj plików z nieznanych źródeł (wirusy)

9. Pomyśl ZANIM coś wrzucisz - internet PAMIĘTA wszystko

10. Jeśli ktoś Cię molestuje - zrób screen i powiedz dorosłym + 116 111

Cyfrowy ślad

Wszystko co zrobisz w internecie zostawia ŚLAD. Twoje wpisy z 5 klasy mogą zostać znalezione za 10 lat - przez pracodawcę! Dlatego mówi się "internet nigdy nie 9".

Pułapki online

• Phishing - mail/SMS udający bank prosi o hasło. NIE WCHODŹ.

• Pedofile online - dorośli udają dzieci. Pamiętaj: ŻADEN dorosły obcy nie powinien chcieć Twoich zdjęć/informacji.

• Kupowanie bez wiedzy rodziców (subskrypcje, gry) - duże rachunki

• Uzależnienie od TikToka, gier, Snapchata - 4-6h dziennie = uszkadza mózg dziecka

Co NIE jest OK w internecie

• Hejt, obrażanie

• Wrzucanie czyichś zdjęć BEZ ZGODY (przestępstwo!)

• Pobieranie pirackich filmów/gier/muzyki

• Tworzenie fake kont

• Cyberbullying = przestępstwo (po 13 r.ż. odpowiedzialność karna!)