⚖️ PRAWA CZŁOWIEKA i DZIECKA ⚖️

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (PDPC) - 30 artykułów. Najważniejsze:

Art. 1: Wszyscy ludzie rodzą się WOLNI i RÓWNI w godności i prawach.

Art. 3: Każdy ma prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa.

Art. 4: Nikogo nie wolno czynić niewolnikiem.

Art. 5: Zakaz tortur i okrutnego traktowania.

Art. 7: Wszyscy są równi wobec prawa.

Art. 12: Prawo do prywatności - rodziny, korespondencji, mieszkania.

Art. 13: Wolność poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania.

Art. 14: Prawo do azylu przed prześladowaniami.

Art. 16: Prawo do małżeństwa i rodziny.

Art. 17: Prawo do własności.

Art. 18: Wolność myśli, sumienia, religii.

Art. 19: Wolność słowa i informacji.

Art. 20: Wolność zgromadzeń i stowarzyszeń.

Art. 21: Prawo do udziału w rządzeniu krajem.

Art. 23: Prawo do pracy.

Art. 24: Prawo do odpoczynku.

Art. 25: Prawo do godnego życia - jedzenie, mieszkanie, opieka zdrowotna.

Art. 26: Prawo do nauki (bezpłatnej w szkole podstawowej).

Czy wszystkie kraje przestrzegają?

Niestety NIE. W wielu krajach: dyskryminacja kobiet, prześladowania religijne, kara śmierci, tortury. Polska - ratyfikowała PDPC, jest w Radzie Praw Człowieka ONZ. Większość ludzi w Polsce ma prawa zachowane.

Dzieci to LUDZIE - mają wszystkie prawa człowieka. Ale są BARDZIEJ bezbronne, więc dostają DODATKOWE prawa.

Konwencja o Prawach Dziecka - uchwalona przez ONZ 20 listopada 1989 r. Ratyfikowała ją PRAWIE każdy kraj świata (oprócz USA!).

4 zasady:

1. Każde dziecko jest równe

2. Decydując o dziecku - patrz CO DLA NIEGO NAJLEPSZE

3. Prawo do życia i rozwoju

4. Wysłuchaj dziecka - ma głos!

Najważniejsze prawa dziecka:

OSOBOWE

• Prawo do imienia i obywatelstwa

• Prawo do tożsamości

• Prawo do prywatności

WYCHOWANIA

• Prawo do MIŁOŚCI rodziców

• Prawo do bycia w rodzinie

• Prawo do kontaktu z obojgiem rodziców (po rozwodzie też!)

• Adopcja jako ostateczność

EDUKACJI I ROZWOJU

• Prawo do BEZPŁATNEJ NAUKI w szkole podstawowej

• Prawo do swobody myśli, wyrażania się

• Prawo do informacji

• Prawo do zabawy i wypoczynku

• Prawo do uczestnictwa w kulturze

OCHRONY

• Ochrona przed PRZEMOCĄ (psychiczną i fizyczną)

• Ochrona przed wykorzystywaniem (seksualnym, ekonomicznym)

• Ochrona przed dyskryminacją

• Ochrona przed pracą szkodliwą

• Ochrona przed narkotykami

Praca dziecka:

• Do 15 r.ż. - ZAKAZ pracy (oprócz pomocy w domu, gospodarstwie)

• 15-16 lat - lekkie prace, max 12h tyg., NIE w godzinach szkolnych

• 16-18 lat - więcej pracy, ale wciąż chronione

• Ślub: od 18 r.ż. (wyjątkowo dziewczyny od 16 z zgodą sądu)

Janusz Korczak (1878-1942) - polski lekarz, pedagog, pisarz. PREKURSOR praw dziecka.

Co głosił?

Już w latach 20. XX wieku pisał: "Nie ma dzieci - są ludzie". W epoce gdy bicie dzieci było normą - Korczak mówił że dzieci to PEŁNOWARTOŚCIOWE osoby z PEŁNYMI prawami.

Jego "10 praw dziecka":

1. Prawo do dnia dzisiejszego (nie bądź "przyszłością" - bądź dziś)

2. Prawo do śmierci (nie bagatelizujmy żałoby dziecka)

3. Prawo do tajemnicy

4. Prawo do błędu

5. Prawo do bycia nieszczęśliwym

6. Prawo do własności

7. Prawo do szacunku

8. Prawo do bycia wysłuchanym

9. Prawo do ochrony

10. Prawo do bycia sobą

Dom Sierot

Korczak prowadził w Warszawie sierociniec dla biednych żydowskich dzieci - "Dom Sierot". Tam dzieci miały:

• Sąd dziecięcy (dzieci same się sądziły)

• Gazetę dziecięcą

• Radę samorządową

• Korczak był DOROSŁYM ale dzieci miały głos!

Bohaterska śmierć

1942 r. - okupacja niemiecka. Niemcy ogłaszają "Wielką Akcję" - wywożenie Żydów z warszawskiego getta do obozów zagłady.

5 sierpnia 1942 - 200 dzieci z Domu Sierot ma jechać do Treblinki. Korczak mógł się URATOWAĆ - wielu znajomych proponowało mu kryjówki. Odmówił. "Nie zostawiam dzieci".

Poszedł z nimi. Trzymając za rękę najmłodsze. Śpiewając. Ginie razem z nimi w komorze gazowej.

Dziedzictwo

20 listopada (rocznica Konwencji Praw Dziecka) - Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka. Korczak jest patronem. Jego pomysły są dziś normą. Nie umarł na próżno.

Jeśli ktoś łamie TWOJE prawa - co robić?

1. JESTEŚ BITY/HEJTOWANY w domu

• Powiedz drugiemu rodzicowi, dziadkowi, cioci

• Powiedz nauczycielowi/wychowawcy

• Zadzwoń: 116 111 (telefon zaufania - 24h, bezpłatny, anonimowy)

• Niebieska Karta - policja zakłada, gdy jest przemoc w rodzinie

• Sąd Rodzinny może odebrać prawa rodzicielskie agresorowi

2. NAUCZYCIEL Cię obraża, krzyczy, poniża

• Powiedz dyrektorowi szkoły

• Powiedz rodzicom - mogą zgłosić skargę

• Pedagog/psycholog szkolny

• Kuratorium Oświaty (regionalne)

3. KOLEDZY Cię biją/wyśmiewają (mobbing)

• Powiedz wychowawcy

• Powiedz rodzicom

• Pedagog

• Po 17 r.ż. agresor odpowiada karnie

4. DOROSŁY Cię molestuje (próbuje seksu)

• To NIE jest Twoja wina!

• Uciekaj, krzycz, wzywaj pomoc

• Zadzwoń: 112 (policja)

• Powiedz JAKIEMUKOLWIEK dorosłemu któremu ufasz

• 116 111

• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę: 800 100 100

5. RODZICE Cię ZMUSZAJĄ do religii/sportu/kierunku

• Masz prawo do wyrażania opinii

• Porozmawiaj spokojnie

• Pedagog może pomóc w mediacji

6. NIE MASZ JEDZENIA, ubrania, opieki

• Powiedz nauczycielowi (szkoła pomoże)

• MOPS (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej) - daje pomoc rodzinie

• Caritas, Bank Żywności - bezpłatne posiłki

WAŻNE NUMERY (zapamiętaj!):

• 112 - alarmowy (policja, pogotowie, straż)

• 116 111 - telefon zaufania dla dzieci (24h)

• 800 100 100 - Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę

• 800 12 12 12 - dziecięcy telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka

NIE jesteś sam. Pomoc jest blisko.