Wybory to PODSTAWA demokracji - obywatele decydują kto rządzi. Konstytucja RP gwarantuje 5 zasad wyborów: 1 (każdy obywatel), równe (każdy 1 głos), bezpośrednie (głosujesz na konkretną osobę), 2 (anonimowo), proporcjonalne LUB większościowe.
• Każdy obywatel polski
• Od ukończenia 3 lat (wybory ogólne)
• Od 16 lat (referendum lokalne czasem)
• NIE może: ubezwłasnowolniony, pozbawiony praw publicznych wyrokiem sądu
1. Parlamentarne - co 4 lata. Sejm + Senat.
2. Prezydenckie - co 4 lat.
3. Samorządowe - co 5 lat. Radni gminy/powiatu/województwa, wójt/burmistrz/prezydent miasta.
4. Do Parlamentu Europejskiego - co 5 lat.
5. Referendum - kiedy potrzeba. Pytanie do narodu (np. wejście do UE 2003 r.)
Samorząd = lokalna władza wybierana przez mieszkańców. Trzy poziomy:
1. 5 (najniższy poziom)
• Wybiera radę gminy + 6 (na wsi) / burmistrza (małe miasto) / prezydenta miasta (duże miasto)
• Zajmuje się: szkoły podstawowe, drogi gminne, śmieci, woda, komunikacja miejska
2. POWIAT
• Wybiera radę powiatu + starosta
• Zajmuje się: szkoły średnie, szpitale powiatowe, drogi powiatowe, prawo jazdy, paszporty
3. 7 (najwyższy)
• Wybiera sejmik wojewódzki + marszałek województwa
• Zajmuje się: rozwój regionu, fundusze unijne, kolej regionalna, kultura
• W Polsce jest 8 województw
SP46 leży w Gdyni. Gdynia to:
• Gmina miejska (jednocześnie miasto na prawach powiatu)
• Województwo: 9
• Stolica województwa: Gdańsk
• Prezydent Gdyni - wybierany na 5 lat
• Rada Miasta Gdyni - radni wybierani przez gdynian
UWAGA - to NIE samorząd! 10 jest WYZNACZANY przez premiera. Reprezentuje rząd w terenie. To inny urząd niż marszałek województwa (samorząd).
Na karcie:
• Lista partii (wybory do Sejmu)
• Lista kandydatów
• Stawiasz 11 przy wybranej osobie
• 1 X = ważny głos
• Bez X albo dwa X = głos NIEWAŻNY
Frekwencja = ile % uprawnionych zagłosowało. W Polsce zwykle 50-65%. Im wyższa - tym wybory bardziej REPREZENTATYWNE. Dlatego tak ważne by GŁOSOWAĆ.